headerbeeld

Stamcellen

Stamcellen zijn de basiscellen van het menselijk lichaam. Ze hebben de mogelijkheid om uit te groeien tot ieder mogelijk orgaan, tot weefsel of tot bloedcellen. Bij stamceltransplantatie krijg je – via een infuus – stamcellen toegediend. Dat kunnen cellen van jezelf zijn, of van een donor. Deze behandeling wordt bij verschillende vormen van kanker toegepast, zoals bij leukemie. De stamcellen kunnen zieke of beschadigde cellen vervangen door het aanmaken van nieuwe cellen, bijvoorbeeld bloedcellen.

Bij de NPV komen mensen met deze vragen over stamcellen:

  • Ik overweeg stamceldonor te worden. Is dit ethisch verantwoord?
  • Ik ben zwanger. Ik heb gehoord dat ik stemcellen uit de navelstreng kan doneren of laten invriezen. Welke ethische vragen spelen er?
  • Mijn zoontje heeft leukemie. De arts stelt een behandeling voor met stamcellen. Nu heb ik gehoord dat stamcellen van embryo’s komen. Klopt dat? Wat adviseert u?

Er zijn verschillende soorten stamcellen:

  • embryonale stamcellen: stamcellen die in embryo’s aanwezig zijn,
  • volwassen stamcellen: stamcellen waarover elk mens beschikt.

Embryonale stamcellen hebben het vermogen om zich tot allerlei andere cellen te ontwikkelen: ze zijn totipotent. Maar in de loop van de ontwikkeling van het embryo ontstaan er ook minder ‘potente’ stamcellen: de pluripotente, multipotente en unipotente stamcel. De pluripotente stamcel kan nog veranderen in verschillende celtypes, de unipotente stamcel maar in één type.

Navelstrengbloed bevat veel pluripotente stamcellen. Sommige van deze cellen hebben bijna dezelfde mogelijkheden als embryonale stamcellen: ze kunnen allerlei soorten menselijk weefsel vormen.

Ook volwassenen beschikken over stamcellen, bijvoorbeeld in het beenmerg, de darmen en de hersenen.

 

 

Ethische overwegingen

Voor de ethische afweging is het belangrijk om te weten met welke stamcellen wordt gewerkt. Voor het krijgen van embryonale stamcellen moeten keuzes gemaakt worden die ten koste gaan van het embryo. Of er worden embryo’s tot stand gebracht met als enige reden het kunnen oogsten van stamcellen. Vervolgens wordt het embryo vernietigd. Of er wordt gebruik gemaakt van embryo’s die over blijven na een reageerbuisbevruchting van meerdere eicellen. In beide gevallen worden de gebruikte embryo’s vervolgens vernietigd. Een embryo is een beginnend leven. Vanuit dit perspectief is ethisch niet aanvaardbaar om embryonale stamcellen te gebruiken.

Tegen het gebruik van volwassen stamcellen is geen ethisch bezwaar. Deze cellen worden gevormd in het beenmerg en kunnen vrij komen in het bloed. Er zijn twee manieren om deze stamcellen te oogsten: door een bioptie, een operatie waarbij beenmerg wordt verwijderd of door het afnemen van bloed nadat er een aantal dagen een middel is toegediend om de stamcellen te laten toenemen in aantal.

De afname van deze stamcellen levert wel wat ongemakken op voor de donor (diverse injecties of dagopname in het ziekenhuis), maar het gaat niet ten koste van leven en de stamcellen worden bij de donor ook weer aangevuld.

Meer weten?

Heb je een vraag over stamceldonatie of stamceltransplantatie? Wil je doorpraten over je eigen (levensbeschouwelijke) afwegingen? Neem dan contact op met de NPV-Advieslijn

Meer weten?