headerbeeld

HPV-vaccinatie

Baarmoederhalskanker

Elk jaar in april krijgen alle meisjes van 12 jaar een oproep om zich te laten inenten tegen baarmoederhalskanker. Dit heet de HPV-vaccinatie. HPV betekent Humaan Papilloma Virus. Dit virus kan soms baarmoederhalskanker veroorzaken.

HPV is een seksueel overdraagbaar virus (SOA). Je krijgt het vooral door seksueel contact te hebben met verschillende mannen. De prik beschermt niet tegen het oplopen van deze SOA. Er bestaan wel honderd soorten HPV. De meeste zijn onschuldig. Van 40 soorten word je ziek en van 13 soorten kun je kanker krijgen. De HPV-vaccinatie beschermt tegen 2 van deze kankerverwekkende virussen. Deze 2 virussen zijn weliswaar verantwoordelijk voor 70% van alle gevallen, maar tegen de overige 30% beschermt de prik niet.

Bij de NPV komen ouders en tieners met déze vragen over de HPV-vaccinatie en baarmoederhalskanker:

  • Is de prik nodig als ik maar één seksuele partner heb?
  • Zijn er andere manieren om baarmoederhalskanker te voorkomen?
  • Wat zijn de gevolgen als ik mij niet inent tegen baarmoederhalskanker?
  • Mijn dochter heeft de oproep voor de HPV-vaccinatie gekregen. Ik vind het moeilijk om voor haar een keuze te maken. Kan zij later ook zelf beslissen?

Baarmoederhalskanker
Baarmoederhalskanker is een relatief weinig voorkomende kanker in Nederland. 1,6% van alle nieuwe kankers bij vrouwen is baarmoederhalskanker. Elk jaar krijgen ongeveer 700 vrouwen in Nederland de diagnose baarmoederhalskanker. Anders gezegd: bijna 4 op de 50.000 vrouwen krijgt deze vorm van kanker. Elk jaar overlijden 200 tot 250 vrouwen aan baarmoederhalskanker. Anders gezegd: per iets meer dan 1 vrouw per 50.000 vrouwen overlijdt in Nederland aan baarmoederhalskanker.

Wat zijn de gevolgen van niet inenten?
Wanneer je geen wisselende seksuele contacten hebt, is de kans op besmetting met HPV vrij klein (10%). Raak je toch besmet, dan ruimt het lichaam in veel gevallen het virus zelf weer op. De kans dat je later dan alsnog baarmoederhalskanker krijgt, is vrijwel nul. Ontstaan er wel afwijkende cellen, dan is het bevolkingsonderzoek (‘uitstrijkje’) in bijna alle gevallen voldoende om grote problemen te voorkomen. Dit toont volgens ons aan dat bij een leefstijl waarbij er alleen seksueel contact is met je eigen partner inenten niet nodig is. Wanneer je partner wel wisselde contacten heeft gehad, kun je als vrouw alsnog voor inenten kiezen.

Zijn er andere manieren om baarmoederhalskanker te voorkomen?
Het verspreiden en oplopen van HPV is een gevolg van het hebben van wisselende seksuele contacten. Seksueel contact met alleen je eigen partner en seksuele onthouding voorkomen dat. Deze leefwijze blijft de meest effectieve manier om het virus – en daarmee de baarmoederhalskanker die soms het gevolg kan zijn – te voorkomen. Het is belangrijk op te merken dat ook bij een monogame relatie (samenleven met alleen de eigen man of vrouw) en bij seksuele onthouding er een hele kleine kans is op een HPV-infectie en daarmee op het risico om (een voorstadium van) baarmoederhalskanker te ontwikkelen. Een andere manier waarop je de ziekte kunt voorkomen, is consequent meedoen aan het ‘uitstrijkje’ (bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker). Door dit uitstrijkje kan de ziekte vaak al in een voorstadium (afwijkende cellen) worden opgespoord. Als het ontstaan van de ziekte op tijd wordt behandeld, komt het niet tot echte baarmoederhalskanker. De genezingskans is dan vrijwel 100%.

Kunnen jongens ook besmet raken?
Ja, ook jongens kunnen een HPV-infectie krijgen én doorgeven. Ook voor jongens geldt dat ze het virus vooral oplopen (en overdragen) door wisselend seksueel contact. Omdat jongens geen baarmoederhalskanker kunnen krijgen, worden ze niet ingeënt tegen HPV.

Waarom krijg ik de oproep voor de HPV-vaccinatie?
HPV wordt vrijwel alleen maar verspreid door seksueel contact. Vaccineren tegen dit seksueel overdraagbare virus heeft alleen nut als je het nog niet hebt opgelopen. Daarom wil de overheid jonge meisjes laten prikken (ruim) voordat ze seksueel actief worden. Voor veel jongeren is dat ergens tussen hun 12e en 16e . Daarom is de leeftijd van 12 jaar gekozen om standaard in te enten. Je laten inenten op latere leeftijd is ook mogelijk. Maar dat is dan wel op eigen kosten.

Zijn de prikken verplicht?
Nee, de prikken zijn niet verplicht. De mogelijkheid om gratis te worden ingeënt, is een initiatief van de overheid. De vaccinatie bestaat uit drie prikken en wordt uitgevoerd door de GGD bij u in de buurt. Meisjes/vrouwen kunnen zich ook op latere leeftijd laten inenten. Maar dat is dan wel op eigen kosten.

Mag je als 12-jarige zelfstandig beslissen over deze prik?
Beslissen over het halen van een prik, is een medisch besluit. Dit valt onder de Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst (WGBO). Deze patiëntenwet regelt rechten en plichten van artsen en patiënten. De wet spreekt over een ‘toenemende verantwoordelijkheid voor jongeren van 12 tot 16 jaar, maar het vertrekpunt is de wilsonbekwaamheid van een 12-jarige. Medische besluiten moeten daarom in goed onderling overleg met elkaar worden genomen. Wanneer je bij de GGD verschijnt voor deze inenting, gaat men ervan uit dat je ouders geen bezwaar hebben (‘veronderstelde toestemming’). Wij vinden dit een te vrije uitleg van de wet. De arts/assistent weet immers niet of er ook daadwerkelijk overleg is geweest met ouders.

Wat moet ik doen als ik mijn dochter niet wil laten inenten?
In de eerste plaats is het belangrijk dat u met uw dochter praat over de reden waarom u haar niet wilt laten inenten. Vervolgens vult u de antwoordkaart in die u bij de oproep heeft gekregen. Hierop kunt u aangeven wat de reden is om niet te laten inenten.

Meer weten?

Heeft u vragen over de HPV-vaccinatie? Neem contact op met het NPV-Spreekuur. Wij helpen u graag verder!

Meer weten?