headerbeeld

Embryo-onderzoek

Embryo’s mogen worden gebruikt bij onderzoek om bepaalde ziektes te voorkomen. Bij dit onderzoek gaan vaak embryo’s verloren. Er zijn wetenschappers die willen dat er meer embryo-onderzoek mogelijk wordt. Andere wetenschappers roepen op tot een ethische, maatschappelijke discussie over wat met embryo’s mag.
Verder experimenteren met embryo’s kan namelijk ingrijpende gevolgen hebben voor nu en toekomstige generaties.

 

 

Welke embryo’s worden gebruikt voor onderzoek

Onderzoekers werken nu met embryo’s die zijn overgebleven na een vruchtbaarheidsbehandeling (bijvoorbeeld ivf). Dit zijn embryo’s die niet ouder zijn dan 14 dagen.

Na 14 dagen ontwikkelt zich de primitiefstreep. Deze ‘streep’ geeft aan waar straks het hoofd komt en waar de anus. Zo wordt duidelijk wat de linker- en rechterhelft van het lichaam wordt. Vanaf dat moment kan het embryo zich ook niet meer splitsen tot een meerling.
In de Embryowet is afgesproken dat hier de grens ligt voor het gebruik van embryo’s.

De discussie

Waar draait het om in de discussie over embryo-onderzoek? In een embryo zit DNA. In dit DNA zijn erfelijke eigenschappen vastgelegd. Bijvoorbeeld de kleur van je haar en je ogen, maar ook de kans op een ziekte. Wetenschappers willen onderzoeken of je ‘ziek’ DNA uit het embryo kunt vervangen door gezond DNA. Zo zou je kunnen voorkomen dat een kindje een erfelijke ziekte krijgt zoals taaislijmziekte, Huntington of Duchenne.

Om te ontdekken of dit echt kan en werkt, zijn veel embryo’s nodig. Nu mogen alleen embryo’s worden gebruikt die over zijn van een vruchtbaarheidsbehandeling. Dat zijn er te weinig. Daarnaast mogen deze embryo’s niet meer worden gebruikt als ze ouder zijn dan 14 dagen.

Daarom willen wetenschapper embryo’s kweken voor dit onderzoek. Ook willen zij dat de onderzoeksgrens wordt verlegd naar 28 dagen.

 

CRISPR-Cas

Een nieuwe techniek die veel mogelijkheden lijkt te hebben, is CRISPR-cas9. Daarmee kunnen wetenschappers een ziek embryo-gen zodanig aanpassen dat uit het embryo potentieel een gezonde baby kan voortkomen: het is een nieuwe stap in het zogenoemde embryo editing. Toch is het feit dat een ziek embryo-gen kan worden gecorrigeerd, geen garantie voor een gezond kind. Tijdens het corrigeren kun je namelijk ongewild ook andere veranderingen in gang zetten. Veranderingen die gevolgen hebben voor het nageslacht van dit embryo.

Lees meer over CRISPR-Cas

Embryo’s worden na het onderzoek vernietigd

De verwachtingen rond embryo-onderzoek zijn wereldwijd hooggespannen. Maar het onderzoek is omstreden omdat embryo’s na het onderzoek worden vernietigd. Dit staat haaks op de beschermwaardigheid van het leven.
In de meeste EU-landen is deze onderzoeksvorm daarom bij wet verboden. In Nederland is embryonaal onderzoek op restembryo’s wel toegestaan. Maar het creëren van embryo’s voor dit onderzoek – waar veel wetenschappers voor pleiten – is vooralsnog verboden. Groot-Brittannië is het enige EU-land waar het wettelijk is toegestaan om embryo’s tot stand te brengen voor wetenschappelijk onderzoek.

Organen kweken in dieren?

Inmiddels is het gelukt met stamcellen van varkens een alvleesklier in andere varkens te kweken. Op dezelfde manier kunnen mogelijk stamcellen van mensen in een dier uitgroeien tot het gewenste orgaan. Dit orgaan zou zeer geschikt zijn voor transplantatie, vooral ook omdat er bij gebruik van stamcellen, organen ‘op maat’ (met cellen van de patiënt zelf) gemaakt zouden kunnen worden. Of eigenlijk: de wens is zelf mens-dieren tot stand te brengen, chimaeren (‘mengsels’), om zo menselijke nieren, levers, harten en andere organen te laten groeien. Dit soort onderzoek staat in Nederland ter discussie, en is onder de huidige Embryowet verboden.

In 2017 heeft het ministerie van VWS een rapport laten schrijven voor het publieke debat over verbieden of niet-verbieden van het kweken van menselijk organen in dieren en de ethische vragen daaromheen. Lees het rapport.

Christelijke visie op embryo-onderzoek

Een principieel bezwaar hierbij is het ‘respect voor de menselijke waardigheid’. Stel dat chimaeravorming kan leiden tot een deels menselijk brein, of tot de vorming van menselijke geslachtscellen? Mocht onderzoek met mens-dier chimaeren al in de toekomst worden toegestaan, dan pleit de NPV dat als voorwaarde wordt gesteld dat daarbij geen menselijke embryo’s ‘verbruikt’ worden.

In een christelijke visie is er een fundamenteel verschil tussen een mens en de menselijke gemeenschap enerzijds en dieren anderzijds. Wat overigens zeker niet inhoudt, dat met dieren van alles gedaan mag worden. Het maken van mens-dier chimaeren waarbij menselijke hersencellen zich in de hersenen van een dier ontwikkelen, hoeft nog geen mensachtig wezen van het dier te maken, maar kan wel lijden bij het dier veroorzaken.

Is het tot stand brengen van een mens-dier niet een benadering waarin de werkelijkheid – de natuur – naar onze hand gezet wordt? Waarbij natuurlijke grenzen of verordeningen overschreden worden, waar mogelijk nieuwe problemen door ontstaan? Is het niet beter in te zetten op andere vormen van orgaandonatie, dan in te zetten op het creëren van chimaeren?

De NPV draagt zorg voor het leven

De NPV blijft benadrukken dat het leven waardevol is, al is het beperkt. Ieder leven verdient onze steun.

De ontwikkelingen en toenemende mogelijkheden in de wetenschap zetten ons steeds weer voor nieuwe keuzes. De NPV denkt met u mee en probeert beleidsvorming op politiek niveau te beïnvloeden.

Heeft u een vraag over uw situatie? Neem contact op met de NPV-Advieslijn.

Meer lezen op onze site

Meer lezen

  • Artikel in het ND: er zijn veel embryo’s nodig voor dat ene gewenste leven
  • Artikel van Henk Jochemse over ‘Betere mensen maken door gentechniek’
  • Artikel van Theo Boer over Gentechnologie
  • Wilt u toestemming geven voor cookies?

    De NPV maakt gebruik van cookies om het gebruik van de website te analyseren, om het mogelijk te maken een reactie via social media te plaatsen en om de ingevulde contactformulieren op de juiste wijze te kunnen verwerken. Hieronder kunt u toestemming geven voor het plaatsen van cookies. Wilt u meer weten over uw privacy bij de NPV? Lees dan de privacy- en cookieverklaring of neem contact op via privacy@npvzorg.nl.